Gepubliceerd 21 Juli 2026

Wat is complex trauma (C-PTSS)?

Leestijd: 6 minuten

Waarom blijf ik worstelen met mezelf, terwijl er nooit één grote gebeurtenis is geweest?

Wanneer mensen aan trauma denken, denken ze vaak aan een ernstig ongeluk, een overval of een andere schokkende gebeurtenis. Maar niet ieder trauma ontstaat door één ingrijpende gebeurtenis.

Sommige mensen groeien op in een omgeving waarin zij zich jarenlang onveilig, afgewezen of niet gezien hebben gevoeld. Misschien was er sprake van emotionele verwaarlozing, huiselijk geweld, pesten, misbruik of een ouder die emotioneel niet beschikbaar was. Soms was er geen sprake van één duidelijke gebeurtenis, maar van een opeenstapeling van ervaringen.

Deze langdurige vorm van trauma noemen we complex trauma, ook wel Complexe Posttraumatische Stressstoornis (C-PTSS) genoemd.

Wat is complex trauma?

Complex trauma ontstaat wanneer iemand gedurende langere tijd wordt blootgesteld aan stress, onveiligheid of ingrijpende ervaringen, vooral tijdens de kindertijd of in een afhankelijkheidsrelatie.

Omdat deze ervaringen zich over een lange periode voordoen, hebben ze vaak niet alleen invloed op hoe iemand zich voelt, maar ook op hoe iemand naar zichzelf, anderen en de wereld kijkt.

Waar PTSS vaak ontstaat na één traumatische gebeurtenis, ontstaat complex trauma meestal door een patroon van langdurige ervaringen.

Hoe herken je complex trauma?

Naast klachten die ook bij PTSS voorkomen, zoals herbelevingen of verhoogde alertheid, ervaren mensen met complex trauma vaak ook:

• moeite om anderen te vertrouwen;
• een negatief zelfbeeld;
• het gevoel nooit goed genoeg te zijn;
• sterke schuld- of schaamtegevoelens;
• moeite met het aangeven van grenzen;
• moeite om emoties te reguleren;
• angst om verlaten of afgewezen te worden;
• steeds opnieuw in ongezonde relaties terechtkomen;
• voortdurend alert zijn op de behoeften van anderen.

Niet iedereen herkent deze klachten direct als gevolgen van trauma. Veel mensen denken dat dit simpelweg "bij hun persoonlijkheid hoort".

Waarom heeft jeugdtrauma zoveel invloed?

Onze eerste levensjaren vormen de basis voor hoe we onszelf en anderen leren zien.

Wanneer je als kind hebt geleerd dat je voortdurend op je hoede moest zijn, geen fouten mocht maken of weinig emotionele veiligheid hebt ervaren, kan je zenuwstelsel zich aanpassen aan die omstandigheden.

Dat was toen misschien helpend om met de situatie om te gaan. Op volwassen leeftijd kunnen dezelfde overlevingsstrategieën echter juist voor problemen zorgen.

Misschien ben je voortdurend alert, cijfer je jezelf weg of vind je het moeilijk om anderen te vertrouwen. Dat betekent niet dat er iets mis is met jou. Vaak zijn dit begrijpelijke reacties op wat je hebt meegemaakt.

De invloed van opvoeding, cultuur en familie

Binnen sommige gezinnen of culturen is weinig ruimte om over emoties of moeilijke ervaringen te praten. Problemen worden soms gezien als iets wat je zelf moet oplossen of waar je niet over hoort te praten.

Ook kunnen hoge verwachtingen, verantwoordelijkheden binnen het gezin of de behoefte om anderen niet teleur te stellen invloed hebben op hoe iemand met zichzelf omgaat.

Dat betekent niet dat cultuur of religie de oorzaak zijn van trauma. Wel kunnen ze invloed hebben op hoe iemand zijn ervaringen beleeft en hoe gemakkelijk het is om hulp te zoeken.

Tijdens de behandeling is er ruimte voor deze persoonlijke context.

Kun je herstellen van complex trauma?

Ja.

Hoewel de gevolgen van complex trauma diep kunnen zitten, betekent dit niet dat herstel onmogelijk is.

Met passende behandeling leren veel mensen zichzelf beter begrijpen, emoties anders te reguleren en oude patronen stap voor stap los te laten.

Afhankelijk van jouw klachten kan de behandeling bestaan uit EMDR, cognitieve gedragstherapie (CGT), ACT of andere bewezen effectieve behandelmethoden.

Herstel betekent niet dat het verleden verdwijnt, maar wel dat het minder invloed krijgt op hoe je vandaag leeft.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Merk je dat ervaringen uit het verleden nog steeds invloed hebben op je relaties, zelfbeeld of dagelijks functioneren? Of loop je steeds tegen dezelfde patronen aan zonder goed te begrijpen waarom?

Dan kan het helpend zijn om samen met een psycholoog te onderzoeken waar deze patronen vandaan komen en hoe je ze kunt doorbreken.

Tot slot

Veel mensen met complex trauma hebben jarenlang geleerd om sterk te zijn en vooral door te gaan. Toch hoef je niet alleen te blijven rondlopen met de gevolgen van wat je hebt meegemaakt.

Door inzicht te krijgen in je verleden en te werken aan herstel, is het mogelijk om stap voor stap meer rust, vertrouwen en veerkracht op te bouwen.

Over de auteur

Ik ben Nadia Elamrani, psycholoog en hoofdbehandelaar bij Psychologenpraktijk Mental Fitness in Amsterdam. Met meer dan 15 jaar ervaring begeleid ik mensen met onder andere angststoornissen, paniek, trauma, OCD, depressie en persoonlijkheidsproblematiek.

In mijn praktijk combineer ik evidence-based behandelmethoden, zoals cognitieve gedragstherapie (CGT), EMDR, ACT en schematherapie, met cultuursensitieve zorg. Ik besteed aandacht aan de invloed van cultuur, religie, migratieachtergrond en familie, zodat de behandeling aansluit bij wie jij bent. Ik geloof dat effectieve therapie begint met je gehoord, begrepen en veilig voelen. Daarom combineer ik wetenschappelijk onderbouwde behandelmethoden met een persoonlijke en cultuursensitieve benadering.

Ik bied therapie in het Nederlands, Engels, Frans en Marokkaans Darija, zowel in Amsterdam als online.