“Weet je zeker dat ik niets verkeerd heb gedaan?”
“Denk jij dat ik een slecht mens ben?”
Iedereen vraagt weleens om bevestiging. Het is heel normaal om af en toe de mening van iemand anders te willen horen of gerustgesteld te worden wanneer je ergens onzeker over bent.
Maar wanneer je merkt dat je steeds opnieuw dezelfde vragen stelt, op internet blijft zoeken naar antwoorden of voortdurend bevestiging nodig hebt om je angst te verminderen, kan er meer aan de hand zijn.
Veel mensen met OCD herkennen dit patroon. Ze weten vaak dat de geruststelling maar tijdelijk helpt, maar voelen toch een sterke behoefte om opnieuw bevestiging te zoeken.
Wat je gaat lezen
- Wat geruststellingsdwang is
- Waarom je steeds opnieuw bevestiging zoekt
- Waarom geruststelling maar kort helpt
- Signalen dat geruststelling onderdeel kan zijn van OCD
- Welke invloed cultuur en opvoeding kunnen hebben
- Hoe CGT en ERP kunnen helpen
Wat is geruststellingsdwang?
Bij OCD denken veel mensen direct aan dwanghandelingen zoals handen wassen of controleren.
Minder bekend is dat het zoeken naar geruststelling óók een dwanghandeling kan zijn.
Geruststellingsdwang betekent dat je steeds opnieuw bevestiging zoekt om de spanning die door een dwanggedachte ontstaat tijdelijk te verminderen.
Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door:
- je partner steeds dezelfde vraag te stellen;
- vrienden of familie om bevestiging te vragen;
- eindeloos informatie op internet te zoeken;
- ervaringen van anderen op forums te lezen;
- je therapeut of huisarts steeds opnieuw om zekerheid te vragen.
Op het moment zelf voelt dit vaak prettig. Maar de opluchting duurt meestal niet lang.
Waarom blijf ik steeds bevestiging zoeken?
Iedereen ervaart weleens een vervelende of angstige gedachte. Bij OCD blijft die gedachte echter hangen.
Misschien denk je:
“Wat als ik iemand gekwetst heb?”
“Wat als ik toch een slecht mens ben?”
“Wat als ik iets over het hoofd zie?”
Deze onzekerheid veroorzaakt veel spanning. Wanneer iemand je vervolgens geruststelt, neemt die spanning tijdelijk af. Je voelt je even opgelucht.
Waarom helpt geruststelling maar zo kort?
Veel mensen denken dat zij zich uiteindelijk gerust zullen voelen als ze maar vaak genoeg bevestiging krijgen.
Bij OCD werkt dit helaas anders.
Iedere keer dat je geruststelling zoekt, geef je de twijfel eigenlijk meer aandacht. Je hersenen krijgen als het ware de boodschap dat de gedachte belangrijk of gevaarlijk was.
Daardoor komt dezelfde twijfel later weer terug. Soms zelfs sterker dan daarvoor.
Op die manier wordt de behoefte aan geruststelling steeds groter, terwijl het vertrouwen in jezelf juist steeds kleiner wordt.
Signalen dat je mogelijk last hebt van geruststellingsdwang
Misschien herken je één of meerdere van deze situaties:
- Je stelt regelmatig dezelfde vraag aan verschillende mensen.
- Je zoekt urenlang naar informatie op internet.
- Je leest steeds opnieuw dezelfde artikelen of forums.
- Je voelt je alleen rustig wanneer iemand zegt dat alles goed is.
- De opluchting verdwijnt vaak alweer na enkele minuten of uren.
- Je twijfelt steeds opnieuw, ondanks alle bevestiging die je krijgt.
Wanneer dit patroon zich blijft herhalen, kan er sprake zijn van een vorm van OCD.
De invloed van cultuur en opvoeding
De behoefte aan zekerheid ontstaat niet alleen door OCD.
Ook de manier waarop je bent opgegroeid kan invloed hebben op hoe je met onzekerheid omgaat.
Wanneer je hebt geleerd dat fouten grote gevolgen hebben of dat je altijd verantwoordelijk bent voor anderen, kan twijfel veel spanning oproepen.
Binnen sommige gezinnen en culturen wordt veel waarde gehecht aan verantwoordelijkheid, perfectionisme of het voorkomen van fouten.
Daardoor kan de behoefte aan absolute zekerheid sterker worden.
Hoe kun je leren om minder geruststelling te zoeken?
Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar herstel begint niet met méér zekerheid.
Herstel begint met leren verdragen dat volledige zekerheid niet bestaat.
Binnen de behandeling leer je stap voor stap om de behoefte aan geruststelling uit te stellen of er niet meer automatisch aan toe te geven.
In het begin kan dat spanning oproepen. Maar na verloop van tijd ontdekt je brein dat die spanning vanzelf weer afneemt, ook zonder bevestiging van anderen.
Daardoor neemt de behoefte aan geruststelling geleidelijk af.
Therapie kan helpen
Wanneer je merkt dat je voortdurend geruststelling nodig hebt om je angst te verminderen, kan professionele hulp helpen.
Binnen mijn praktijk werk ik onder andere met cognitieve gedragstherapie (CGT) en Exposure en Responspreventie (ERP). Samen onderzoeken we welke gedachten en overtuigingen jouw OCD in stand houden en hoe je deze stap voor stap kunt doorbreken.
Wil je meer weten over hoe een behandeling van OCD eruitziet? Lees dan ook de pagina OCD (dwangstoornis) behandelen, waarin uitgebreid wordt uitgelegd hoe een behandeling verloopt en welke therapieën worden toegepast.
Blijf je bevestiging zoeken terwijl de twijfel steeds terugkomt?
Bij Psychologenpraktijk Mental Fitness bied ik behandeling voor OCD, dwanggedachten en compulsies zoals controleren en geruststelling zoeken. Met onder andere CGT en ERP werken we aan de patronen die de angst en twijfel in stand kunnen houden.
Neem contact op →Tot slot
Geruststelling zoeken voelt vaak als de oplossing.
Maar bij OCD houdt het de twijfel juist in stand.
Hoe vaker je bevestiging nodig hebt om je rustig te voelen, hoe minder je leert vertrouwen op jezelf.
Herstellen betekent daarom niet dat je alle antwoorden krijgt.
Het betekent dat je leert leven met een klein beetje onzekerheid, zonder dat die onzekerheid je leven bepaalt.
En hoewel dat spannend kan zijn, is het juist die stap die uiteindelijk zorgt voor meer rust en vrijheid.
Veelgestelde vragen over geruststellingsdwang
Is geruststelling zoeken altijd een dwanghandeling?
Nee. Iedereen vraagt weleens om bevestiging. Bij OCD kan het een compulsie worden wanneer je steeds opnieuw zekerheid nodig hebt om angst of twijfel tijdelijk te verminderen.
Waarom voel ik me na geruststelling maar even beter?
Geruststelling vermindert de spanning tijdelijk, maar kan tegelijkertijd bevestigen dat de twijfel blijkbaar opgelost moest worden. Daardoor kan de behoefte aan nieuwe zekerheid terugkomen.
Is online zoeken ook geruststellingsdwang?
Dat kan. Wanneer je steeds opnieuw googelt, forums leest of dezelfde informatie controleert om volledige zekerheid te krijgen, kan dit binnen OCD dezelfde functie hebben als iemand om bevestiging vragen.
Hoe wordt geruststellingsdwang behandeld?
Binnen OCD-behandeling kan CGT met Exposure en Responspreventie (ERP) worden ingezet. Daarbij leer je onzekerheid verdragen zonder steeds opnieuw de compulsieve geruststelling te zoeken.