OCD (dwangstoornis) behandelen
Last van dwanggedachten of dwanghandelingen?
Misschien controleer je meerdere keren of de deur wel op slot zit voordat je weggaat. Of blijf je eindeloos nadenken over een gedachte die je eigenlijk helemaal niet wilt hebben. Misschien vraag je regelmatig geruststelling aan anderen, was je je handen steeds opnieuw of voel je de behoefte om bepaalde handelingen uit te voeren om de spanning te verminderen.
Veel mensen met OCD weten dat hun gedachten of handelingen niet logisch zijn. Toch voelt de angst of onzekerheid zo sterk dat stoppen bijna onmogelijk lijkt. Dat kan veel tijd en energie kosten en invloed hebben op je werk, studie, relaties en dagelijks leven.
Veel mensen die zich aanmelden, zijn bang dat zij altijd met deze klachten zullen moeten leven. Gelukkig weten we uit onderzoek én uit de praktijk dat veel mensen met een passende behandeling weer grip krijgen op hun leven. De gedachten hoeven niet volledig te verdwijnen om weer te kunnen doen wat voor jou belangrijk is.
Bij Psychologenpraktijk Mental Fitness in Amsterdam bieden we behandeling voor OCD met wetenschappelijk onderbouwde behandelmethoden, afgestemd op jouw klachten en persoonlijke situatie.
Wat is OCD?
OCD staat voor Obsessieve-Compulsieve Stoornis en wordt ook wel een dwangstoornis genoemd.
Mensen met OCD hebben last van terugkerende, ongewenste gedachten, beelden of impulsen. Deze worden obsessies of dwanggedachten genoemd. Ze kunnen veel angst, spanning of onzekerheid oproepen.
Om die spanning te verminderen voeren veel mensen bepaalde handelingen of mentale rituelen uit. Denk aan controleren, wassen, tellen, bidden, geruststelling zoeken of eindeloos analyseren.
Hoewel deze handelingen tijdelijk opluchting geven, zorgen ze er juist voor dat de OCD blijft bestaan. De hersenen leren namelijk dat de angst alleen afneemt door het ritueel uit te voeren, waardoor de dwang steeds sterker kan worden.
OCD heeft niets te maken met perfectionistisch zijn of graag een opgeruimd huis willen. Het is een psychische aandoening die het dagelijks functioneren aanzienlijk kan beïnvloeden.
Hoe herken je OCD?
Iedereen heeft weleens vreemde of ongewenste gedachten. Het verschil is dat mensen zonder OCD deze gedachten meestal vanzelf weer laten gaan.
Bij OCD blijven de gedachten terugkomen en ontstaat vaak een sterke behoefte aan zekerheid. Hierdoor kunnen dwanghandelingen of mentale rituelen ontstaan.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- steeds controleren of deuren, ramen of apparaten goed zijn afgesloten;
- overmatig wassen of schoonmaken uit angst voor besmetting;
- voortdurend geruststelling vragen aan anderen;
- ongewenste agressieve, seksuele of religieuze gedachten;
- eindeloos analyseren of je iets verkeerd hebt gedaan;
- tellen, herhalen of bidden om angst te verminderen;
- situaties vermijden uit angst dat er iets misgaat.
De inhoud van de gedachten verschilt van persoon tot persoon, maar de onderliggende angst en twijfel zijn vaak hetzelfde.
Verschillende vormen van OCD
OCD kan zich op veel verschillende manieren uiten.
Controle-dwang
Je controleert steeds opnieuw of de deur op slot zit, het gas uit staat of je niets bent vergeten. Ondanks dat je weet dat alles waarschijnlijk in orde is, blijft de twijfel terugkomen.
Smetvrees
Bij smetvrees draait de angst om besmetting. Hierdoor kunnen mensen extreem vaak hun handen wassen, schoonmaken of bepaalde plaatsen vermijden.
Intrusieve gedachten
Sommige mensen ervaren ongewenste gedachten over geweld, seksualiteit of andere onderwerpen die helemaal niet passen bij wie zij zijn. Juist omdat deze gedachten zo haaks staan op hun normen en waarden, veroorzaken ze veel angst en schaamte.
Relationship OCD (ROCD)
Bij ROCD draait de dwang om de relatie. Mensen blijven twijfelen aan hun gevoelens of aan hun partner en zoeken voortdurend naar zekerheid.
Religieuze OCD (waswas)
Religieuze dwanggedachten, ook wel waswas genoemd, komen regelmatig voor. Mensen kunnen bijvoorbeeld twijfelen of hun gebed wel geldig is, bang zijn iets verkeerd te hebben gedaan of voortdurend bezig zijn met religieuze regels.
Voor veel mensen is het een opluchting om te ontdekken dat dit geen gebrek aan geloof is, maar een vorm van OCD die behandeld kan worden.
Hoe ontstaat OCD?
Er is niet één oorzaak voor OCD. Meestal ontstaat de stoornis door een combinatie van verschillende factoren, zoals erfelijke aanleg, een verhoogde gevoeligheid voor angst, stressvolle gebeurtenissen of een sterke behoefte aan zekerheid.
De inhoud van de dwanggedachten is niet het probleem. Het probleem ontstaat doordat de hersenen deze gedachten als belangrijk of gevaarlijk gaan beschouwen. Daardoor ontstaat de neiging om de gedachte weg te krijgen of zekerheid te zoeken. Juist die reactie zorgt ervoor dat de gedachte steeds opnieuw terugkomt.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Het is normaal om af en toe te twijfelen of iets nog eens te controleren. Wanneer dwanggedachten of dwanghandelingen steeds meer tijd gaan kosten, spanning veroorzaken of invloed hebben op je dagelijks leven, kan het verstandig zijn om hulp te zoeken.
Veel mensen wachten lang voordat zij hulp zoeken, vaak uit schaamte of omdat zij denken dat anderen hun gedachten niet zullen begrijpen. Juist dan kan het helpend zijn om er met een psycholoog over te praten.
Behandeling van OCD
OCD is één van de meest onderzochte psychische aandoeningen. Er zijn effectieve behandelingen beschikbaar die wetenschappelijk goed zijn onderbouwd.
Tijdens de behandeling onderzoeken we samen welke gedachten, gevoelens en gedragingen een rol spelen en waardoor de klachten in stand blijven. Vervolgens stellen we een behandelplan op dat aansluit bij jouw situatie.
Afhankelijk van jouw klachten kan de behandeling bestaan uit:
Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Met cognitieve gedragstherapie leer je anders om te gaan met de betekenis die je aan gedachten geeft. Je ontdekt dat een gedachte niet hetzelfde is als een feit en dat het niet nodig is om op iedere gedachte te reageren.
Exposure en Responspreventie (ERP)
ERP is wereldwijd de behandeling waar het meeste wetenschappelijke bewijs voor bestaat bij OCD.
Tijdens deze behandeling oefen je stap voor stap met situaties die spanning oproepen, zonder de gebruikelijke dwanghandeling uit te voeren. Hierdoor leert je brein dat de angst vanzelf weer afneemt en dat het uitvoeren van rituelen niet nodig is.
Acceptance and Commitment Therapy (ACT)
Soms wordt ACT gebruikt als aanvulling op de behandeling. Hierbij leer je dat ongewenste gedachten niet hoeven te verdwijnen voordat je weer kunt leven volgens jouw waarden en doelen.
Aandacht voor jouw persoonlijke achtergrond
Iedereen brengt zijn of haar eigen levensverhaal mee naar de therapiekamer. Je opvoeding, culturele achtergrond, religie, familie en persoonlijke ervaringen kunnen invloed hebben op hoe je OCD ervaart en hoe je ermee omgaat.
Binnen Psychologenpraktijk Mental Fitness is er ruimte voor deze persoonlijke context. Wanneer religieuze of culturele thema's, zoals waswas, een rol spelen, kunnen deze op een open en respectvolle manier worden meegenomen in de behandeling.
Therapie is mogelijk in het Nederlands, Marokkaans-Arabisch (Darija), Frans en Engels.
Aanmelden voor behandeling
Je kunt je zowel met als zonder verwijzing van de huisarts aanmelden.
Wanneer je in aanmerking wilt komen voor een (gedeeltelijke) vergoeding vanuit je zorgverzekering, is in de meeste gevallen een verwijzing van de huisarts nodig. De hoogte van de vergoeding hangt af van je zorgverzekering en polis.
Ook zonder verwijzing kun je bij Psychologenpraktijk Mental Fitness terecht. Houd er dan wel rekening mee dat de behandeling doorgaans niet door de zorgverzekeraar wordt vergoed.
Meer informatie over de aanmeldprocedure vind je op de pagina Werkwijze. Informatie over de vergoeding lees je op de pagina Vergoeding.
Veelgestelde vragen
Is OCD goed behandelbaar?
Ja. Met een passende behandeling ervaren veel mensen een duidelijke afname van hun klachten en leren zij weer grip te krijgen op hun leven.
Zijn dwanggedachten gevaarlijk?
Nee. Dwanggedachten zeggen niets over wie je bent of wat je wilt doen. Juist omdat de gedachten niet bij je passen, veroorzaken ze zoveel angst.
Is OCD hetzelfde als perfectionisme?
Nee. Hoewel perfectionisme soms een rol kan spelen, is OCD een psychische aandoening waarbij dwanggedachten en dwanghandelingen centraal staan.
Kan behandeling ook online plaatsvinden?
Ja. Wanneer online behandeling passend is, kunnen zowel intakegesprekken als behandelsessies online worden aangeboden.
Heb ik altijd een verwijzing nodig?
Nee. Je kunt je ook zonder verwijzing aanmelden. Een verwijzing is meestal wel nodig wanneer je in aanmerking wilt komen voor een (gedeeltelijke) vergoeding vanuit de zorgverzekering.
Tot slot
Blijf je last houden van dwanggedachten of dwanghandelingen en merk je dat deze invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kan behandeling helpen om de vicieuze cirkel van OCD te doorbreken.
Heb je vragen over de behandeling, de aanmeldprocedure of de vergoeding? Neem gerust contact op of lees meer op de pagina's Werkwijze en Vergoeding.
Lees ook
Wil je meer weten over OCD en dwanggedachten? Bekijk dan ook onze blogs: